Planet of the Apes – Een Retrospectief

Op 8 februari 2018 was het alweer 50 jaar geleden dat de iconische film, getiteld Planet of the Apes, uitkwam. Samen met vele anderen, zoals de site van Planet of the Apes, viert sebkijk! dit door je op een Reize door het Aapenland mee te nemen. Voor sebkijk! is de maand februari dan ook echt; Planet of the Apes Maand. U kunt recensies van alle speelfilms van de franchise verwachten. Maar ook een blik op de televisieserie, animatieserie, games en stripboeken zal plaatsvinden. Maar allereerst beginnen we, natuurlijk, bij het begin. De geboorte van het Aapenspektakel. Een Retrospectief der Planet of the Apes.

Het imaginair reisverhaal

Velen hebben hun eigen kijk op het universum van Planet of the Apes gegeven en velen zullen dit in de toekomst nog doen. Maar het begon natuurlijk allemaal bij een persoon en degene over wie ik het heb, is niet degene die je misschien zou verwachten. Velen gaan ervan uit dat de legende van Planet of the Apes begon met het boek van Pierre Boulle, getiteld La planète des singes. Maar als we nog een stap dieper de geschiedenis in gaan, zou je kunnen zeggen dat deze legende begon met het boek Reize door het Aapenland. De schrijver van deze ongelofelijke satire liet zijn boek uitbrengen onder het pseudoniem J. A. Schasz, maar zijn echte naam was Gerrit Paape. Na het lezen is de kans groot dat je anders gaat kijken naar de Planet of the Apes franchise. Dit komt doordat er zoveel overeenkomsten zijn tussen hoe Gerrit Paape, op een filosofische en satirische manier, de mensheid beschreef en hoe de Planet of the Apes franchise, inclusief Pierre Boulle met zijn boek, dat deed.

Reize door het Aapenland, waarop mijn slogan (Reize door het Filmland) duidelijk is gebaseerd, kwam uit in 1788 en is een imaginair reisverhaal. Maar wat is een imaginair reisverhaal? Het is een reisverhaal dat lijkt gebaseerd te zijn op reële gebeurtenissen, maar in werkelijkheid fictie is. Het boek is te zien als een satire. Een satire is een kunstvorm waarbij vaak op een humoristische wijze maatschappijkritiek wordt gegeven. Dit is bij Paape’s boek ook het geval. Paape legt niet expliciet uit voor wie zijn kritiek bedoeld is. Echter kunnen wij als lezer ervan uit gaan dat hij tegen de samenleving in het geheel is. Dit komt doordat hij meerdere soorten mensen beschrijft. Deze mensen worden in dit geval als apen gepresenteerd. Deze apen zijn intelligent en denken deze intelligentie het beste te kunnen gebruiken door zich zoveel mogelijk als mensen te gaan gedragen. Zo is er nummer 5 die ervan overtuigd is dat de onderdanige apen zich meer als mensen zullen gaan gedragen, als ze hun staarten afsnijden. Zo zouden ze meer op de mens lijken en dus ook automatisch zich meer gaan gedragen als een mens. Nummer 5 en zijn politieke vriendjes blijven hier dan natuurlijk wel buiten. Nummer 1 denkt juist dat de apen zich het beste menselijk kunnen maken door zich in het gedrag aan te gaan passen. Met dit verhaal heeft Paape geprobeerd de hypocrisie van de schijnpatriotten te laten zien. De schijnpatriotten waren de politieke machthebbers die wel willen dat het volk maatregelen treft, maar die zelf niet geraakt willen worden door deze maatregels. Daarnaast uit het verhaal ook kritiek op de manier waarop het vok handelt. De apen volgen de machthebbers zonder zelf kritisch na te denken en lijden daar vervolgens zwaar onder. Om deze redenen zou je kunnen zeggen dat Paape tegen de samenleving in het geheel was.

Foto: Wikimedia Commons
De Apenplaneet

Reize door het Aapenland was een van de eerste boeken die een soort van apenland, waar apen zich gedraagden als mensen, weergaf. Het was echter Pierre Boulle die met zijn boek, La planète des singes, dit idee verder uitbreidde. Hij maakte van het Aapenland een ware Apenplaneet. La planète des singes, ook wel bekend als Planet of the Apes en De Apenplaneet, vertelt het verhaal over drie menselijke avonturiers die in het jaar 2502 met hun ruimteschip op een planeet geland zijn die tegen alle verwachtingen in bewoond blijkt. Het zijn apen die het hier voor het zeggen hebben en de mensen leven als beesten in de bossen. Dit klinkt als een leuk idee voor een verhaal, en dat is het ook, maar de satirische grootheid der Planet of the Apes kwam pas echt tot stand bij de verfilming.

Foto: Wikimedia Commons
De ”Satirische” Kampioen

Planet of the Apes is een Amerikaanse scienceficiton film uit 1968. Het verhaal, is zoals al eerder gezegd, gebaseerd op het boek van de soortgelijke naam. Regie lag bij de film in handen van Franklin J. Schaffner (Patton). De film werd in opdracht van 20th Century Fox gemaakt. De cast van Planet of the Apes bestaat onder andere uit Charlton Heston, Roddy McDowall, Kim Hunter, Maurice Evans, James Whitmore, James Daly en Linda Harrison. Planet of the Apes was een commercieel succes en werd genomineerd voor de Oscars voor beste kostuums en beste filmmuziek (van Jerry Goldsmith) en voor een ere-Oscar voor de grime van John Chambers.

Waarom was de verfilming dan zo veel beter en belangrijker dan het originele boek? Om dit te beantwoorden, moet ik alvast waarschuwen dat spoilers voorbij zullen komen. Wil je dus liever eerst zelf het originele boek lezen of de originele film kijken, dan is dit nog je kans om het te doen. Hier gaan we dan. Het heeft allemaal te maken met de omgeving en setting van de film en het boek. Bij het boek speelt het verhaal zich af op een andere planeet, terwijl in de film het verhaal zich afspeelt op onze aardbol, maar dan in de verre toekomst waar de mensheid elkaar bijna heeft uitgeroeid door een nucleaire oorlog en de apen heersen als de dominante soort. In de film zijn de apen bang voor het verleden en ontkennen ze het, terwijl in het boek de apen verder ontwikkeld zijn, op onder andere technologisch gebied, dan de mensen die op die planeet leven. Echter, in het boek, zijn de mensen van de Aarde even ver ontwikkeld als de apen.

Planet of the Apes kwam uit in de tijd van de Koude Oorlog en om deze reden is het ook zo’n belangrijke film(-reeks) in de filmgeschiedenis. De film laat ons zien wat de consquenties zijn van een nucleaire oorlog en geeft ons de kans om deze inzichten te gebruiken om dit in de werkelijkheid te laten voorkomen.

Foto: UVM Bored, 20th Century Fox, APJAC Productions & Twentieth Century Fox Home Entertainment
Sequels, een Remake en Prequel-Reboots

Door de commerciële succes van de originele film, werden er nog vier vervolgen of ”sequels” gemaakt. De allereerste vervolg van Planet of the Apes, getitled Beneath the Planet of the Apes, kwam uit in 1970. De film werd geregisseerd door Ted Post en het scenario was geschreven door Paul Dehn. In dit vervolg spelen Charlton Heston, Kim Hunter, Maurice Evans en Linda Harrison ook een rol. Roddy McDowall komt er alleen in het begin voor, omdat hij op het moment dat Beneath the Planet of the Apes werd gefilmd, niet aanwezig kon zijn. Zijn personage Cornelius werd in dit vervolg, voor het grootste gedeelte, gespeeld door David Watson. De film gaat over astronaut Brent, gespeeld door James Franciscus, die op zoek is naar Taylor (Charlton Heston) en net zoals hem in de toekomst eindigt. In deze toekomst, waar de aarde bevolkt is door intelligente apen, ontdenkt Brent een ondergrondse stad waar de mensen psychische krachten hebben ontwikkeld. Beneath the Planet of the Apes was, net zoals het eerste deel, een commercieel succes. Het werd echter wel ontvangen met gemixte recensies.

In 1971 kwam het tweede vervolg uit, getiteld Escape from the Planet of the Apes. Regie lag bij deze film in handen van Don Taylor. Paul Dehn keerde terug om het scenario te schrijven. De cast van de film bestaat onder andere uit Kim Hunter, Roddy McDowall en Bradford Dillman. Escape from the Planet of the Apes ging in op sociale kwesties, zoals het experimenten doen op dieren, het gevaar voor nucleaire oorlogen en overheidsinmenging. De film werd goed ontvangen door de recensenten en filmkenners. Het is zelfs het best beoordeeld van de vier vervolgen die kwamen op de originele film.

Conquest of the Planet of the Apes, het derde vervolg op de originele Planet of the Apes, kwam uit in 1972. Paul Dehn keerde weer terug om het scenario te schrijven en de regisseur van de film was dit keer J. Lee Thompson. Roddy McDowall keerde ook terug voor Conquest of the Planet of the Apes, maar speelde dit keer Caesar, de zoon van Cornelius en Zira. Het verhaal gaat over hoe de apen zich gingen weerzetten tegen de mensen, die ze slecht behandelden.

In 1973 kwam al weer het vijfde deel, van de orignele Planet of the Apes-reeks, al weer uit. Dit deel, getiteld Battle for the Planet of the Apes, werd weer geregisseerd door J. Lee Thompson. Ook keerde Roddy McDowall terug voor deze film. De nucleaire oorlog heeft plaatsgevonden en Caesar moet proberen de vrede te bewaren tussen de overgebleven mensheid en de apen. De film kreeg gemixte tot negatieve recensies.

Foto: Google Play, Twentieth Century Fox, APJAC Productions & Twentieth Century Fox Home Entertainment

Voor een tijdje zouden er geen speelfilms meer komen, maar in 2001 kwam er toch een remake van de originele Planet of the Apes film; geregisseerd door legendarische filmmaker Tim Burton (Batman, 1989). Het verhaal van het boek en de originele film werden hier gemengd en er werden ook nog wat originele elementen toegevoegd. De cast van de film bestaat onder andere uit Mark Wahlberg, Tim Roth en Helena Bonham Carter. Charlton Heston en Linda Harrison keerden beide terug voor een cameo. De film deed het matig bij de box office en werd met gemengde reacties ontvangen.

Dit zorgde er voor dat er weer een tijdje geen nieuwe Planet of the Apes film uitkwam. In 2011 kwam er toen de eerste ‘‘prequel-reboot” uit. Oftewel een prequel, dat tegelijkertijd een reboot in zekere mate is. Deze film, getiteld Rise of the Planet of the Apes, is losjes gebaseerd op het boek. Het volgt meer het verhaal van de orignele film-reeks, met in het bijzonder een focus op Conquest of the Planet of the Apes. Toch voegt het ook zo zijn eigen elementen toe. De film werd een kritisch en commercieel succes en scoorde nog twee vervolgen; Dawn of the Planet of the Apes (2014) en War for the Planet of the Apes (2017). Niet alleen wordt Rise of the Planet of the Apes gezien als een van de beste reboots aller tijden, maar de trilogie van de prequel-reboots wordt ook gezien als een van de beste trilogieën ooit.

Foto: iReportDaily, Twentieth Century Fox, Dune Entertainment, Chernin Entertainment, Ingenious Media, Big Screen Productions, Ingenious Film Partners & Dune Entertainment III LLC

Planet of the Apes heeft een rijke geschiedenis aan films, zoals je al hebt kunnen lezen. Maar ook zijn er meerdere televisieseries, games en stripboeken uitgebracht met deze brand-naam in gedachten. Zo is er laatst nog een nieuwe game, getiteld Planet of the Apes: Last Frontier, uitgebracht. Deze speelt zich af in het universum van de prequel-reboots, ongeveer 1 jaar na de evenementen van Dawn of the Planet of the Apes. De toekomst voor deze gigantische franchise ziet er goed uit. Maar laten we niet vergeten dat dit komt doordat de makers van deze franchise constant hebben geleerd (en leren) wat wel en niet werkt voor de iconische brand, genaamd Planet of the Apes.

sebkijk Auteur

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *