Dune (2021) – Film Recensie

Dune is zonder enige twijfel een van de beste films uit 2021. Als filmrecensent en filmjournalist schaam ik me ervoor dat ik deze film niet in mijn top 10 lijst van beste films uit 2021 heb gezet. De afgelopen weken heb ik Dune driemaal opnieuw bekeken. Mijn waardering voor deze epische sci-fi film is blijven stijgen. Regisseur Denis Villeneuve heeft zichzelf weten te overtreffen met deze nieuwste film van hem. Frank Herberts boek Dune is moeilijk te adapteren, waardoor het als een grote verrassing is gekomen dat Villeneuve zo goed het verhaal weet te verfilmen.

Als iemand die niet echt bekend is met het schrijfwerk van Herbert, begreep ik toch goed het verhaal van Dune. Op deze manier bedoel ik dus dat Villeneuve het verhaal van Dune goed heeft weten te verfilmen. Mensen die nog nooit de boeken hebben gelezen over dit universum, kunnen zonder enige kennis Denis Villeneuve’s Dune kijken en niet overweldigd of in de war raken. Dat is de grootste kracht van Villeneuve geweest in zijn adaptatie van Dune. Het makkelijk volgbaar maken voor een nieuw publiek. Ik heb de boeken nog niet gelezen, maar na het zien Villeneuve’s Dune heb ik zeker interesse gekregen om dit wel te gaan doen!

Over Dune (2021)

Dune (2021) is geregisseerd door Denis Villeneuve. Deze regisseur is bekend voor zijn regiewerk aan eerdere films als Blade Runner 2049 en Prisoners. Dune is de verfilming van de gelijknamige roman van Frank Herbert uit 1965. Denis Villeneuve’s Dune is de derde geadapteerde versie van de gelijknamige roman. In 1984 regisseerde David Lynch ook een adaptatie van Dune. Daarnaast bracht John Harrison in 2000 een miniserie van Dune uit.

Dune heeft een ensemble cast met Timothée Chamalet in de hoofdrol van Paul Atreides, de erfgenaam van het Huis Atreides. Verder bestaat de cast onder andere uit Rebecca FergusonOscar IsaacJosh BrolinStellan SkarsgårdJason MomoaJavier BardemStephen McKinley HendersonDave Bautista, en Zendaya.

Dune vertelt het verhaal van Paul Atreides, een begaafde jongeman met een grootse lotsbestemming. In de film reist hij naar de gevaarlijkste planeet in het universum om de toekomst van zijn familie en volk veilig te stellen. Op de planeet komen ze in conflict met elkaar en buitenstaanders. Dit naar aanleiding van de exclusieve voorraad van de kostbaarste grondstof aller tijden. Dit grondstof is een middel om het grootste potentieel van de mensheid te ontgrendelen. Alleen degenen die hun angst weten te overwinnen, zullen overleven.

Bekijk hier de officiële eerste trailer van Dune (2021). De trailer bevat Nederlandse ondertiteling.

Grootse openingsscènes

Het eerste wat de film laat horen is de bijzonder uitgewerkte buitenaardse taal die spreekt over dromen en de boodschappen daarvan. Echter is het Hans Zimmer’s muzikale score die de film op een imposante manier opent. Zimmer maakt gebruik van grote drumstellen en andere instrumenten. Ook maakt de componist gebruik van een kleiner drumstel waarop op een gelijk tempo getikt wordt. Hierdoor schept Zimmer het gevoel alsof we luisteren naar een klok die door blijft tikken. In combinatie met het verhaal van de openingsscène komt het over alsof de toevoeging van dit tikkende geluid bedoelt, is om het aftellen tot een oorlog te symboliseren.

Villeneuve opent met een simplistisch beeld, wat tegelijkertijd toch pakkend is. Het eerste beeld wat we zie krijgen is van de specie die zich over de woestijnplaneet Arakkis beweegt. Villeneuve legt in zijn openingsscènes direct duidelijk uit waar het conflict in de film over gaat – namelijk de specie dat te vinden is op deze woestijnplaneet. Hij laat op een grandioze manier zien hoe de werelden in dit universum met elkaar omgaan, en hoe de rangorde tussen deze planeten en werelden onderling is. De voice-over monoloog van Zendaya’s personage Chani helpt bij het vaststellen dat het imperium in dit universum werkt via het verkrijgen van de specie op Arrakis.

De scène die daarnaast wordt afgespeeld bevat een soortgelijke introductie. Ditmaal wordt er op een simpele, maar opbouwende manier uitgelegd wat “de stem” is, en hoe dit gebruikt kan worden.

Dune (2021)
Bron: Warner Bros., Warner Home Video, Day One MPM, Legendary Entertainment, Villeneuve Films, en Warner Bros. Nederland.

Denis Villeneuve’s regievisie (en samenwerking met Jacqueline West)

Direct met de eerste beelden krijgen we de grootsheid van Villeneuve’s Dune te zien. Zijn visie is terug te zien in de gehele film. Van Villeneuve’s samenwerking met het briljante team van kostuumontwerpers (onder leiding van kostuumontwerpers Jacqueline West en Bob Morgan), tot zijn invloed over de indrukwekkende computer gegeneerde effecten.

Het gevoel dat regisseur Denis Villeneuve zijn stempel heeft achtergelaten op Dune is terug te zien in de film. Villeneuve wilde, net zoals kostuumontwerper Jacqueline West, kijken naar het verre verleden om een stijl te vinden voor de kostuums uit Dune. West beschreef dit idee aan Villeneuve als een moderne adaptatie van Middeleeuwse tijden. Villeneuve vond dit idee geweldig en wilde daarom een kostuumontwerper hebben die ervaring had met het maken van tijdsgebonden kostuums.

West had al eerder gewerkt aan The Revenant (een film vastgebonden aan een tijdsperiode) en dus was een samenwerking al snel vastgesteld. In een interview met The Hollywood Reporter beschreef kostuumontwerper Jacqueline West dat auteur Frank Herbert in zijn boeken niet in detail beschreef hoe de kostuums eruit zagen. In plaats daarvan maakte de auteur een bepaald gevoel. Dit gevoel zat volgens West, zo diep verbonden met regisseur Villeneuve dat ze het advies van hem gebruikte als richtlijn voor haar ontwerpen. Dit is een voorbeeld dat laat zien dat de regievisie van Villeneuve als de rode draad voor Dune werd genomen.

Dune (2021)
Bron: Warner Bros., Warner Home Video, Day One MPM, Legendary Entertainment, Villeneuve Films, en Warner Bros. Nederland.

Gedetailleerd Camerawerk

De planeten van Arrakis en Caladan (de thuiswereld van familie Atreides) zijn rijk gedetailleerd. Het, met een Oscar bekroonde, camerawerk van Greig Fraser brengt deze gedetailleerde planeten goed in beeld. Frasers camerawerk is divers, maar een samenhangend aspect in zijn cinematografie is dat de focus altijd ligt op iets waarvan de grootte begrijpen. Het camerawerk van Fraser werkt goed samen met de computer gegeneerde effecten om een echte dieptewerking te maken.

Of het nu een enorm leger van mensen is waarbij een schip in de lucht op hen afkomt, of een zandworm is die we zien vanuit het perspectief van twee mensen, de focus ligt op iets binnen het kader waarvan we de grootte begrijpen. Dat schept het massieve gevoel van diepte in elk afzonderlijk beeld. Daarnaast neemt Fraser niet alleen de personages in grote omgevingen op, maar werpt hij ook zijn camera op de personages zelf in bijzondere close-ups. Ook vertelt Fraser met zijn camerawerk een verhaal apart. Zijn cinematografie bevat de geschiedenis van families als die van het Atreides huis.

Wanneer Paul Atreides voor het eerst “de stem” gebruikt in Dune, laat Fraser in zijn camerawerk ook beelden zien van een schilderij van Pauls grootvader en een beeldje van stierenvechten. Hiermee vertelt Fraser met zijn camerawerk al dat Pauls grootvader aan stierenvechten deed – iets wat later ook wordt bevestigd in een gesprek tussen Paul en Leto Atreides.

Dune (2021)
Bron: Warner Bros., Warner Home Video, Day One MPM, Legendary Entertainment, Villeneuve Films, en Warner Bros. Nederland.

Pauls dromen

Maken dromen alleen goede verhalen? Of zijn het boodschappen uit de diepte? Dit zijn twee tegenstrijdige boodschappen die beide benoemd worden in Dune. Het hoofdpersonage Paul gaat als karakter onbewust op een reis waarbij hij deze twee vragen onderzoekt. Hij ziet visioenen die als dromen niet volledig uitkomen, maar wel een kern van waarheid (of kleine details die uitkomen) bevatten. Zijn dromen laten zien wat de toekomst brengt of kan brengen, waardoor zijn dromerige visioenen gezien kunnen worden als boodschappen uit een onzekere toekomst (met andere woorden de diepte).

Een bijzonder voorbeeld hiervan is het insect die over de grond loopt waar Duncan Idaho tweemaal langskomt. Eenmaal in een dromerig visioen van Paul over de toekomst van Duncan Idaho waarbij een insect naast hem loopt, en een andere keer wanneer Duncan Idaho daadwerkelijk op die plaats is. Op dat moment loopt het insect over Duncan Idaho’s vinger heen. Pauls dromerige visioenen kunnen het best beschreven worden als boodschappen uit de diepte van een potentiële toekomst.

Dune (2021)
Bron: Warner Bros., Warner Home Video, Day One MPM, Legendary Entertainment, Villeneuve Films, en Warner Bros. Nederland.

Ensemble cast

Denis Villeneuve’s Dune bevat een ensemble cast waarbij zelfs de castleden die minder te doen krijgen, een enorme indruk achter weten te laten. Als deze castleden met hun personages op het scherm komen, raak je enthousiast, omdat je weet dat hun tijd op het scherm niet lang (maar wel geweldig) zal zijn. Goede voorbeelden hiervan zijn Josh Brolin, Dave Bautista, Stephen Henderson, Javier Bardem, Zendaya, Sharon Duncan-Brewster, David Dastmalchian, en Jason Momoa (vooral Jason Momoa). De gehele cast levert krachtig acteerwerk, waarbij Timothée Chalamet toch echt de show weet te stelen.

Dit is niet alleen te danken aan zijn eigen geweldige acteerwerk, maar ook aan de manier waarop hij charismatisch inspeelt op het acteerwerk van zijn tegenspelers. Een goed voorbeeld hiervan is zijn vriendschap met Momoa’s Duncan Idaho, waarbij het aanvoelt alsof ze broers van elkaar zijn. Een ander goed voorbeeld is zijn vriendschappelijke rivaliteit met Brolin’s Gurney Halleck, waarbij ze elkaar tegelijkertijd serieus nemen en belachelijk maken. Hierbij kun je denken aan hoe ze bekvechten met elkaar over of Paul altijd de voetstappen van Gurney Halleck kan herkennen.

Dune (2021)
Bron: Warner Bros., Warner Home Video, Day One MPM, Legendary Entertainment, Villeneuve Films, en Warner Bros. Nederland.

Dune is het eerste deel van deze slow-burn franchise

Dune wordt door enkele recensenten beschreven als een film dit aanvoelt als de helft van een verhaal. In mijn ogen komt Dune zeker over als een eerste deel van een franchise. Ik zelf zie het echter niet als de helft van een verhaal. Dit kan ook komen doordat ik niet echt bekend ben met de boeken waarop de film is gebaseerd. In deze tijd van franchises, vervolgen en prequels, maakt het me niet zoveel uit dat Denis Villeneuve’s Dune is opgesplitst in meerdere films. Want Dune uit 2021 is eigenlijk Dune – Part One. Dit is niet bepaald een spoiler te noemen, dus daarom dat ik het nu ook bevestig.

Dune is een film die leuk blijft om te kijken, of er nu een tweede deel zou komen of niet (wat dus wel het geval is). De film wordt per keer dat je het kijkt leuker en beter, omdat je steeds dieper in Frank Herbert’s en Denis Villeneuve’s Dune universum wordt getrokken. Toch is Dune zeker een film die een slow-burn, of met andere woorden een langzame opbouw, bevat. Voor wie niet bekend is met de term: een “slow-burn” is een filmstijl waarin plot, actie en scènes zich langzaam ontwikkelen naar een (meestal) explosief kookpunt. Dit is ook het geval bij Denis Villeneuve’s Dune.

Dit is een filmstijl die niet voor iedereen geschikt is, maar ik ben zelf dol op deze filmstijl. Zeker als het gebruikt wordt bij diepgaande en grote blockbusters als Dune, en bijvoorbeeld Matt ReevesThe Batman.

Dune (2021)
Bron: Warner Bros., Warner Home Video, Day One MPM, Legendary Entertainment, Villeneuve Films, en Warner Bros. Nederland.

Conclusie

Dune is een meesterlijke sci-fi film van regisseur Denis Villeneuve. Het verhaal van Frank Herbert’s boeken is geadapteerd naar een begrijpbare film. De film is rijk gevuld met narratieve en locatiegebonden details. Villeneuve heeft zijn visie volledig losgelaten op Herberts boeken – iets waar de film zeker van heeft geprofiteerd. Het camerawerk van Greig Fraser is terecht beloond met een Oscar bij de afgelopen uitreiking van de Academy Awards. Ook de computer gegenereerde visuele effecten zijn van topniveau.

De ontwerpen van de kostuums zijn net zo goed en sterk te noemen als de visuele effecten. Dankzij de bijdrage van beide aspecten komt de film levensecht, maar buitenaards over. Het acteerwerk van de gehele cast is goed, waarbij Timothée Chalamet echt de show weet te stelen. De score van Hans Zimmer is imposant. Het is een van de uniekste en levendige gecomponeerde filmscores uit zijn oeuvre van legendarische filmmuziek.

Dune is een diepgaande sci-fi blockbuster die je echt (meerdere malen) gezien moet hebben. Dune is nu te koop op 4K Ultra HD Blu-ray, Blu-ray en DVD. Daarnaast is de film ook te streamen op HBO Max. Mijn dank aan Warner Home Video en Day One MPM voor het versturen van een recensie-exemplaar.

Dit artikel heeft voor het laatst een update gekregen op 18 augustus 2022.

Sebastiaan Khouw

Sebastiaan Khouw is het brein achter SebKijk. Als professioneel recensent en filmjournalist bespreekt hij verschillende vormen van entertainment, kunst en cultuur.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.