De Nederlandse filmmaker Dick Maas laat met Flodder de kunst van het (extra-)ordinair zijn zien. Zo weet Maas van het “ordinaire” iets buitengewoons (oftewel extraordinair) en extra ordinair te maken. De Nederlandse komediefilm is extra ordinair, omdat de karakterarchetypen van de filmpersonages bewust zijn uitvergroot om voor extra komische conflicten en sociale tegenstrijdigheden te zorgen.
Daarnaast is Flodder extraordinair, omdat Maas erin slaagt om te laten zien dat in alle sociale omstandigheden jezelf (of ordinair) blijven een kunst op zich is. Flodder is simpelweg een heerlijk vulgaire film over (extra-)ordinaire typetjes. Het filmverhaal mag dan simpel zijn en enkele onnodig uitgerekte scènes bevatten, maar toch is Maas erin geslaagd om een Nederlandse komediefilm te maken waarin de filmsfeer boven het plot komt te staan.
De Nederlandse filmmaker legt in Flodder de focus op de filmsfeer, de opgeblazen of overdreven karakters van de filmpersonages en de hilarische tegenstrijdigheden tussen familie Flodder en de rijkelui uit Zonnedael. De Nederlandse komediefilm bevat niet alleen scherp geschreven interacties en veel grove en donkere humor, maar ook trendneerzettende filmpersonages die decennia later nog steeds als voorbeeld dienen voor veel (Nederlandse) filmmakers.
De stereotyperende karakters van deze filmpersonages zijn zo buitengewoon en overdreven uitvergroot dat ze leuk en hilarisch zijn om te aanschouwen. Het ordinaire en alledaagse aspect van de filmpersonages uit Flodder is zo verankerd in de Nederlandse mediawereld en filmindustrie dat ze niet meer weg te denken zijn. Voor de (Nederlandse) filmindustrie is Flodder een standaard voorbeeld voor wat er met eenvoudige of uitvergrote stereotyperende filmpersonages gedaan kan worden.
Over Flodder (1986)
Flodder is een Nederlandse komediefilm uit 1986. De film is geregisseerd door Dick Maas. De regisseur schreef ook het scenario van de film. Maas heeft ook als componist gewerkt aan Flodder. De film is geproduceerd door First Floor Features. De cast van de film bestaat uit (o.a.) Nelly Frijda, Huub Stapel, René van ’t Hof, Tatjana Simic, Horace Cohen, Nani Lehnhausen, Jan-Willem Hees, Lou Landré, Herbert Flack, Appollonia van Ravenstein, Lettie Oosthoek en Bert André. Flodder is de eerste film uit de gelijknamige franchise. Flodder kreeg twee filmvervolgen en een spin-offserie.
Flodder werd de populairste Nederlandse film van 1986. De film heeft een speeltijd van 111 minuten. Het filmverhaal volgt een asociale, disfunctionele familie die naar een welvarende en chique buurt verhuist als onderdeel van een sociaal experiment. Wat volgt is veel chaos, omdat de familie Flodder zich weigert aan te passen. Flodder is nu te zien op streamingdienst Videoland. Daarnaast maakt de film onderdeel uit van het filmprogramma Dick Maas – Compleet & Ongefilterd, dat nog plaatsvindt tot en met woensdag 4 maart 2026 bij het Eye Filmmuseum in Amsterdam.
Over het filmprogramma Dick Maas – Compleet & Ongefilterd
In 2026 is het veertig jaar geleden dat filmmaker Dick Maas met de populaire komediefilm Flodder (1986) het Nederlandse filmlandschap opschudde. Om dit bijzondere jubileum te vieren, organiseert het Eye Filmmuseum van vrijdag 16 januari tot en met woensdag 4 maart 2026 een filmprogramma dat het oeuvre van de bekende Nederlandse filmmaker viert. Het Eye Filmmuseum presenteert een volledig overzicht van het werk van Maas, die ook wel bekendstaat als de “Nederlandse blockbusterkoning”.
Eerder besteedde het Eye Filmmuseum aandacht aan het werk van gezichtsbepalende Nederlandse regisseurs zoals Paul Verhoeven, Wim Verstappen, Alex van Warmerdam en Nouchka van Brakel. Daarnaast werden de schijnwerpers ook geworpen op het oeuvre van de Nederlandse producenten Matthijs van Heijningen en Guurtje Buddenberg. Met het filmprogramma “Dick Maas – Compleet & Ongefilterd” laat het Eye Filmmuseum zien dat Maas ook behoort tot de iconen van de Nederlandse publieksfilm.
Zo gaf Maas gezicht aan verschillende filmgenres (zoals horrorfilms, komedies en thrillers) met spectaculaire stunts, knap gedoseerde spanning en heerlijk foute of botte grappen. Maas staat met films als Flodder en Flodder in Amerika! (1992) in de top 15 van best bezochte Nederlandse films aller tijden. Op 4 december 2025 vond de première plaats van zijn nieuwste film: Amsterdamned II. Dit langverwachte vervolg op Maas’ cultklassieker Amsterdamned (1988) markeerde de terugkeer in de bioscoop van Dick Maas na bijna tien jaar afwezigheid.
Maas heeft een belangrijke kwaliteit als filmmaker. De Nederlandse regisseur heeft een vermogen om het publiek enthousiast te maken voor de Nederlandse film. Zo trok Flodder, de komedie waarin volkse archetypes botsen met de bewoners van een villawijk, maar liefst 2,3 miljoen bezoekers. Wat Flodder tot zo’n groot succes maakte, is nog een keer te ervaren als de film op 35 mm wordt vertoond op de openingsavond van het filmprogramma “Dick Maas – Compleet & Ongefilter”.
Daarnaast vinden er nog drie voorstellingen van Flodder plaats in januari en februari 2026. Met “Dick Maas – Compleet & Ongefilterd” brengt het Eye Filmmuseum het eerste volledige overzicht van het oeuvre van Maas in de bioscoopzaal. Zo zijn alle speelfilms, korte films en enkele muziekvideo’s van Maas te zien. Het filmprogramma omvat ook nooit eerder vertoonde beelden. Zo bevat “Dick Maas – Compleet & Ongefilterd” een korte film uit de jaren 1960 en een proefopname voor een nooit gemaakte film.
Dossier Flodder
Dick Maas wacht niet om het filmpubliek langzaam te introduceren tot het verhaal van de komediefilm Flodder. In plaats daarvan opent de film direct met een bijna cartoonachtig dossierboek over de familie Flodder dat luidruchtig, hard en snel op een tafel wordt geramd. De manier waarop Maas de film opent, past goed bij het karakter van familie Flodder. Net zoals het openingsbeeld is familie Flodder luidruchtig en lomp.
Maas pakt gelijk de aandacht vast met dit ruige openingsbeeld. De film onderzoekt op een satirische manier of een asociaal gezin als familie Flodder wel de kans hoort te krijgen om naar een betere plek te verhuizen. Maatschappelijk werker Sjakie bepleit dat familie Flodder goedwillende mensen zijn die nooit een kans hebben gekregen van de Nederlandse welvaartsmaatschappij.
Acteur Lou Landré heeft zijn filmpersonage Sjakie neergezet als een fatsoenlijke alledaagse burger en maatschappelijke werker met licht theatrale eigenschappen en een goed geweten. Landré valt vooral op door het contrast dat hij vormt met de familie Flodder. Doordat Sjakie zo enorm verschilt van dit gezin, komt zijn geaardheid bijna kwetsbaar over. In de openingsminuten van de film bezeert Sjakie zich al aan zijn eigen rapport over familie Flodder en krijgt hij een papiersnee.
Kleine snee, grote satire
Dit specifieke filmmoment is klein, maar cruciaal in het begrijpen van Sjakie’s complexe relatie tot familie Flodder. Door Sjakie zich te laten bezeren aan zijn eigen rapport over familie Flodder, weet Maas op een satirische en ironische manier te voorspellen dat Sjakie’s strijd om dit asociale gezin goed behandeld te laten worden, hem duur zal komen te staan. Het contrast tussen Sjakie en familie Flodder wordt daarnaast met de papiersnee uitvergroot.
Hans van Dongen wisselt in zijn montage slim af tussen tegenstrijdige beelden om op een hilarische manier het effect van deze “realiteitsschending” te vergroten. Zo wisselt de filmmonteur af tussen beelden van “klerelijer“-schreeuwende gezinsleden van familie Flodder en Sjakie die in een intieme close-up een pleister op zijn bloedende vinger geplakt krijgt. In het beeld van Sjakie wordt er gebruikgemaakt van warme belichting, terwijl er in de beelden met Ma Flodder en haar gezin gebruikgemaakt wordt van natuurlijk licht en een industriële stortplaats als achtergrond.
Nutteloosheid, sociale conformiteit en de losse flodder als maatschappijkritiek
In Flodder gaat Maas op een satirische manier in tegen het argument dat gezinnen, hoe asociaal of welvarend ze ook zijn, een voorbeeldfunctie moeten dienen. Waar andere filmmakers de verantwoordelijkheid van gezinnen als voorbeeldfunctie en sociale klassenstrijd op een serieuze of delicate manier zouden onderzoeken, speelt Maas juist met de absurditeit van deze situaties. Dit is al terug te zien in de keuze van de filmtitel.
De filmtitel Flodder refereert niet alleen aan het asociale gezin waar het verhaal over gaat, maar ook aan de term “losse flodder”. Een losse flodder kan staan voor munitie zonder kogel (een oefenpatroon) of een nietszeggende opmerking. In beide gevallen heerst nutteloosheid. Maas onderzoekt met zijn komediefilm het nietszeggende karakter van maatschappelijke werkers die strijden voor gelijke kansen, maar meestal niet veel moeite doen om deze kansen op te zetten of te onderhouden.
Het filmpersonage Sjakie verzet zich tegen dit nietszeggende karakter. Zo zet Sjakie zich actief in voor de rechten en het welzijn van familie Flodder. In ruil hiervoor is Sjakie altijd de ¨sjaak¨ van de (soms onbedoelde en indirecte) streken van familie Flodder. Naast dat Maas het nietszeggende en afwachtende karakter van maatschappelijke werkers belachelijk maakt, bespot de Nederlandse filmmaker ook het concept van Nederlandse gezinnen als voorbeeldfunctie.
Met familie Flodder laat Maas zien dat niet alle gezinnen als voorbeeldfunctie zullen of kunnen dienen. Zelfs niet als een gezin als familie Flodder naar een volstrekt andere woonomgeving in een totaal afwijkend leefklimaat wordt gebracht. De komediefilm laat zien dat het geen nut heeft om te hopen dat een gezin als familie Flodder in een andere woonomgeving en leefklimaat gedwongen zou kunnen worden in patronen die aanvaardbaarder zijn voor de samenleving.
Familie Flodder doet namelijk niet aan sociale conformiteit. Het gezin blijft volledig zichzelf. Op deze manier bekritiseert Maas het nietszeggende karakter en de gevaarlijke geaardheid van geautomatiseerde sociale conformiteit. De Nederlandse filmmaker beargumenteert op een satirische manier dat het nutteloos is om anderen die niet zo zijn als jezelf te zien als een gevaar.
Heerlijk fout
Maas is zelf ook verantwoordelijk geweest voor de filmmuziek van de Nederlandse komediefilm. Zijn filmmuziek is heerlijk fout. Tijdens het luisteren naar de filmmuziek van Flodder worden filmtoeschouwers getransporteerd op een trip naar de jaren 1980, waar clubmuziek gemixt lijkt te zijn met elektronische technomuziek en lichtjes verleidelijke muziekklanken. De door synthesizers gedreven filmmuziek van Maas wordt vanwege zijn stijl en totstandkoming vaak vergeleken met de filmmuziek van regisseur John Carpenter. Beide regisseurs hebben vaak ook als componisten aan hun eigen films gewerkt.
Zo maakte Carpenter ook de welbekende filmmuziek voor zijn filmklassieker Halloween (1978). Maas weet met zijn filmmuziek goed de chaos, absurditeit en hilariteit van de (sociale) situaties uit de film te versterken. Naast de filmmuziek van Maas weet cinematograaf Marc Felperlaan met zijn camerawerk op technisch vlak ook een sterke indruk achter te laten. Op de achtergrond van de filmbeelden gebeuren regelmatig extra kleine verhalen die de stad Zonnedael en andere locaties echter en levendiger maken.
Daarnaast maakt Felplerlaan gebruik van enkele interessante cameratechnieken om de sociale levensomstandigheden van verschillende filmpersonages en figuranten op een karikaturale of satirische manier te versterken. Wanneer familie Flodder vroeg in de film door de straten van hun oude buurt reist op weg naar hun nieuwe huis, plaatst de cinematograaf de camera bewust laag aan de zijkant van de grond.
Met deze camerapositionering en het gebruik van filmtechnieken als een “Dutch angle” schetst Felperlaan een perspectief dat familie Flodder uit de laagste lagen van de samenleving komt, maar het nu hogerop heeft weten te maken. Een ander goed voorbeeld hiervan is terug te vinden als Yolanda Kruisman, de vrouw van kolonel Wim Kruisman, vreemdgaat met Johnnie Flodder. Felperlaan geeft in zijn gedetailleerde camerawerk weer hoe soldatenfiguurtjes omvallen en hoe nagels krassen over het namaakbord van het oorlogsveld als Yolanda en Johnnie daar seks hebben.
Op deze manier weet de cinematograaf te laten zien hoe Yolanda en Johnnie een “declaratie van oorlog” ondertekenen door seks te hebben in de strategiekamer van kolonel Wim Kruisman. Met de visuele metaforen uit zijn camerawerk speelt Felperlaan goed in op de satirische toon van Maas. De cinematograaf ondertekent zo de declaratie van de kritiek die Maas levert op verschillende aspecten van de Nederlandse samenleving uit de jaren 1980.
