In de film Zondag de negenste worden herinneringen op het scherm getoond en verlicht als Polaroidfoto’s. De herinneringen, gepresenteerd als Polaroidfoto’s, worden op zo’n manier getoond dat ze het publiek doen denken aan (nostalgische) familiealbums. Hierbij gaat het over het soort familiealbums met foto’s van vakanties en verjaardagen, waarbij de mensen op de voorgrond veel helderder zijn belicht dan de donkere achtergrond.
De herinneringen in de film lijken op de flits voordat een foto wordt genomen, alsof de flits in een bewegend beeld een levende herinnering zou kunnen worden. Naarmate het verhaal zich ontvouwt, botsen herinneringen uit het verleden met gebeurtenissen uit het heden. Sommige van deze herinneringen worden opgeroepen door muziek, handelingen, geluiden of gebeurtenissen uit het heden.
Die herinneringen worden weergegeven als levendige gewaarwordingen die de personages lijken te kunnen voelen, ruiken, horen en beleven. Het beste voorbeeld zijn de herinneringen die hoofdpersoon Horst heeft aan de ruzies met zijn jongere broer Franz. Andere herinneringen zijn meer verbonden met kleine momenten uit hun verleden die zijn blijven hangen. Dit zijn herinneringen zoals een moeder die de hondenpoep in de tuin opveegt met een schep.
In de filmmuziek gebruikt componist Pieter Van Dessel pianomelodieën bovenop strijkinstrumenten om de emoties van identiteit en geheugenverlies door de ziekte van Alzheimer over te brengen. Dit alles, in combinatie met droge humor en ontroerende acteerprestaties, maakt van Zondag de negenste een experimentele dramafilm over de rouwverwerking van herinneringen.
Over Zondag de negenste (2025)
Zondag de negenste is een Nederlands-Belgische dramafilm uit 2025. De internationale filmtitel is Sunday Ninth. De film is geregisseerd door Kat Seppe. Zondag de negenste is het speelfilmdebuut van Kat Seppe. De regisseur schreef ook het scenario van de film. De cast van de film bestaat uit (o.a.) Josse De Pauw, Peter Van den Begin, Kristien De Proost, Frank Lammers, Sieger Sloot en Isabelle van Hecke.
De film beleefde zijn wereldpremière op 20 november 2025 bij het Internationaal Filmfestival van Tallinn in Estland. Op 30 januari 2026 beleefde Zondag de negenste zijn Belgische première bij het Filmfestival Oostende. Zondag de negenste werd daarna op 11 februari 2026 in de Belgische bioscopen uitgebracht. Op 16 juli 2026 werd Zondag de negenste in de Nederlandse bioscopen uitgebracht. De film heeft een speeltijd van 107 minuten.
Het filmverhaal start wanneer de broers Franz en Horst elkaar na dertig lange jaren terugzien in het woonzorgcentrum waar Horst tegen zijn zin in verblijft. De ontmoeting zorgt ervoor dat veel gevoelige herinneringen uit het verleden naar boven komen. Wanneer er plots een oude bekende opduikt, wordt dit effect versterkt. Zo laaien oude passies op en worden de wonden uit het verleden opnieuw blootgelegd. De rivaliteit tussen de broers blijkt dieper te zijn dan gedacht.
Het decor van herinneringen
Zondag de negenste begint met beelden waarin de filmtoeschouwers de twee broers te zien krijgen nadat ze met elkaar op de vuist zijn gegaan. Een van hen heeft een blauw oog en een bebloede lip. Beiden hebben bloedvlekken over hun hele gezicht. De film laat niet zien hoe de twee broers met elkaar op de vuist zijn gegaan. In plaats daarvan krijgen we alleen de nasleep hiervan te zien.
De bloedvlekken en wonden zullen bij de broers achterblijven als herinnering aan het bezoek en de moeilijke geschiedenis tussen de twee. Zondag de negenste opent in de kantoorruimte van Dokter Mouton. De dokterskamer is voorzien van een levendige artistieke vormgeving en een gedetailleerd productieontwerp dat op briljante wijze inspeelt op het conflict tussen de twee broers.
In de kamer staat een gouden beeld van een bokser en hangt een poster waarop de anatomie van het boksen wordt weergegeven. Beide voorwerpen verwijzen naar de fysieke confrontaties die herhaaldelijk plaatsvinden tussen de twee broers Horst en Franz. Bovendien laat het zien dat dokter Mouton altijd de ”goede strijd” voert om het leven van de ouderen met dementie in het woonzorgcentrum te blijven verbeteren.
Op het bureau van de dokter staan zowel een plastic waterfles als een mok. Het overhemd van dokter Mouton bevat twee verschillende gekleurde pennen. Door gebruik te maken van twee pennen in verschillende kleuren en zowel plastic als keramisch drinkgerei, speelt de film in op de contrasterende en botsende karakters van de twee broers. Voordat de eerste beelden van de film te zien zijn, begint de film met een citaat van John O’Donohue.
Het volgende staat daar geschreven: “Er is een plek waar onze verdwenen dagen zich in het geheim verzamelen. De naam van die plek is herinnering.” Door het levendige werk van decorontwerper Annabell Samyn en het gedetailleerde werk van art director Gert Stas wordt de spreekkamer van dokter Mouton omgetoverd tot een levendige ruimte waarin verdwenen en vergeten herinneringen tot leven komen. Daarnaast wordt het werk van de decorontwerper en art director gebruikt om met visuele details de thema’s en verloren herinneringen te verbinden aan de twee broers.
Gevangen in vergetelheid
In de film gebruikt cinematograaf Renaat Lambeets zijn camera om het publiek in de rol te plaatsen van de verzorgers van de dementerende ouderen in het woonzorgcentrum. Met intieme en strakke close-ups weet de cameraman de tegenstrijdige gevoelens weer te geven die ouderen hebben ten aanzien van hun zorg. De film toont zowel de welwillendheid als het controlerende en dwingende karakter van de zorg voor dementerende ouderen.
Zondag de negenste toont het filmpubliek dat iets wat met de beste bedoelingen gedaan wordt, nog steeds verkeerd kan uitpakken. Renaat Lembaats is niet bang om met zijn camerawerk weer te geven hoe geïsoleerd en gevangen de dementerende ouderen zich voelen. De dementerende ouderen mogen het woonzorgcentrum nooit zonder begeleiding verlaten.
Ze krijgen last van stemmingswisselingen en agressie zodra ze horen dat ze terug moeten naar het woonzorgcentrum. De camerabeelden tonen zowel de dagelijkse routine van de bewoners van het woonzorgcentrum als de eenzaamheid die ze ervaren door hun isolatie en vergetelheid.
Bovendien maakt de cameraman, wanneer de film zich buiten afspeelt, vaak gebruik van weidse en prachtige landschappen om het gevoel van eenzaamheid, isolatie en gevangenschap van de hoofdpersoon nog sterker te benadrukken. In zijn cinematografie zet Renaat Lembaats dit bovendien in verband met de toenemende dementie van Horst.
Bejaarde cowboys
Zondag de negenste lijkt sterk beïnvloed te zijn door westerns. Zo is de filmtitel vormgegeven in een lettertype dat vaak in (klassieke) westernfilms wordt gebruikt. In de beste westerns spelen herinneringen en het verleden een belangrijke rol. In Once Upon a Time in the West (1968) worden de mondharmonica en de muziek die dit instrument voortbrengt ingezet als middel om spanning op te bouwen en (pijnlijke) herinneringen op te roepen.
Een groot deel van de film bouwt op naar het moment waarop de herinneringen, zo helder als maar kan, eindelijk worden getoond, terwijl het leidmotief van de mondharmonicamuziek op de achtergrond te horen is. The Good, the Bad and the Ugly (1966) speelt in op de overgang van de ene historische periode naar de andere. Daarnaast speelt de western in op het verleden dat verloren zal gaan, maar niet volledig vergeten zal worden.
Zondag de negenste maakt gebruik van zijn westerninvloeden om het publiek de beladen geschiedenis tussen de twee hoofdpersonages te tonen als een vastgelopen situatie tussen twee eenzame, bejaarde broers. In het woonzorgcentrum worden ook meerdere malen zwart-witwesterns afgespeeld op de televisies. De dialogen uit deze westerns worden gebruikt om de innerlijke gemoedstoestanden van de filmpersonages uit Zondag de negenste weer te geven.
Conclusie
Als er een element uit Zondag de negenste is dat van het scherm afspat, dan is het wel de broederlijke rivaliteit tussen Horst en Frans. De scherpe dialogen van scenarioschrijver en regisseur Kat Seppe worden sterk geleverd door hoofdrolspelers Josse De Pauw en Peter Van den begin. De strijd tussen de twee broers komt oprecht over.
Het oogt als de twee vliegen die Horst in de spreekkamer van dokter Mouton tegen elkaar in ziet vliegen en botsen. Het is jammer dat de film ook wat langdradige scènes bevat. Deze scènes richten zich te veel en te lang op het oproepen van het gevoel van een dagelijkse routine van isolatie en gevangenschap in het woonzorgcentrum.
De filmmakers slagen erin deze pijnlijke gevoelens over te brengen, maar dat neemt niet weg dat deze langgerekte scènes moeilijk zijn om naar te kijken. Hoewel de tweede helft van de film sterk blijft, komen de overgangen tussen de belangrijkste momenten in het verhaal rommelig over. De overgang van het onderwerp broederlijke rivaliteit naar het verwerken van het plotselinge verlies van hun moeder had wat vloeiender gedaan kunnen worden.
Het einde gaat enigszins over hoe we, te midden van het verdriet en de rouw om onze herinneringen, een gevoel van saamhorigheid vinden. Het einde is dan misschien een tranentrekker, maar het is ook een beetje melodramatisch en te langdradig. Zondag de negenste bespreekt veder het gevoelige en beladen onderwerp van euthanasie als demente bejaarde.
Via toespraken en lange dialogen durft de film vragen te stellen over hoe iemand het lijden van een persoon met alzheimer meet. Ondanks dat Kat Seppe in haar speelfilmdebuut beide kanten van dit onderwerp aankaart, voelt het onderwerp nogal onderontwikkeld aan en komt de vraag rondom het krijgen van euthanasie als bejaarde abrupt tot een einde. De belangrijkere vraag die gesteld wordt, is waar iemand met Alzheimer levensvoldoening vandaan haalt.
Het antwoord lijkt terug te vinden in het gedrag van een van de echte demente ouderen uit het woonzorgcentrum waar de meeste opnames van de film hebben plaatsgevonden. Zo werd de film opgenomen in het woonzorgcentrum OLV Antwerpen en figureerden enkele demente ouderen in de film. De demente bejaarde in kwestie wordt meerdere malen in de film geplaatst als een man die door de gangen van het woonzorgcentrum blijft wandelen.
Ondanks Alzheimer gaat het leven voor hem toch door en blijft hij, letterlijk en figuurlijk, in beweging. Zondag de negenste werd op 16 juli 2026 in de Nederlandse bioscopen uitgebracht. De film is nu nog in enkele filmtheaters te zien. Daarnaast is de film vanaf 16 oktober 2026 te huur op Picl in Nederland. Mijn dank aan Paradiso Entertainment Nederland voor het versturen van een online recensie-exemplaar.
